Moreel kompas

Özcan Akyol Column, uit PZC van 29 mei 2021

@OzcanAkyol

Eind vorig jaar las ik een interview met een hotemetoot van boekingssite Booking.com die erkende dat zijn bedrijf vooral in Nederland een slechte reputatie heeft, in de media en bij het publiek, maar waar het stigma vandaan kwam? Hij kon er niet de zere vinger op leggen. Ik dacht: misschien is dat negatieve imago wel een uitvloeisel van de aangekondigde ontslagen, op dat moment ging het om ongeveer duizend mensen.

Of wellicht waren de burgers van dit land geschrokken omdat het onlineplatform, in 2019 goed voor een omzet van bijna 5 miljard euro, alsnog een beroep deed op de coronaregelingen van onze overheid. Wat heet! Ze vingen om en nabij 100 miljoen euro, voornamelijk afkomstig uit Den Haag, waar er veel aan is gelegen om bedrijven niet failliet te laten gaan, vandaar de ruimhartige steun, waarvan nog maar moet blijken of dat geld ooit terugkomt.

Maar dat is een andere zaak.

Deze week werd bekend dat het Amerikaanse bestuur van Booking.com, een gezelschap van drie mensen, zichzelf heeft beloond met 28 miljoen euro aan bonussen, iets wat het kon doen door de statuten nét wat anders in te richten, in overleg met de 'belangrijkste aandeelhouders'. Inmiddels weten we dat het bedrijf duizenden mensen heeft ontslagen - een kwart van het personeel. Een woordvoerder rechtvaardigt de beslissing met het argument dat 'een prestatieprikkel' anders zou wegvallen en dat de bestuurders om die reden het bedrijf zouden verlaten. In een bedrijf dat nog iets van een moreel kompas heeft, zou je kunnen zeggen: laat ze dan lekker wegwezen. Bij Booking.com is het goed zoeken naar iets van ethisch besef. En toch is het iets te makkelijk om alleen hen de schuld te geven van wat zich nu voltrekt; dat de Nederlandse belastingbetaler een stel Amerikanen nog rijker maakt dan ze al zijn.

De hulpvaardigheid van Wopke Hoekstra en zijn vrienden is alom geprezen. Maar je kan ook doorschieten. We zagen al eerder bij KLM dat er ook niet werd beknibbeld op bonussen, en ook binnen die organisatie konden ze het allemaal goed uitleggen. Een overheid die een beroep doet op de moraliteit van commerciële bedrijven, zal vroeg of laat altijd het onderspit delven. Je kunt mensen niet veranderen. Maar spelregels wel. Een aandachtspuntje voor de komende maanden.